رتبه ایران در شاخص شکاف جنسیت مشخص شد/ یمن در جایگاه آخر

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اتاق تعاون ایران، بهترين رتبه ايران در شاخص شكاف جهاني جنسيت در سال۲۰۱۷ مربوط به بخش آموزش (دستيابي به آموزش) بوده كه كشور جمهوري اسلامي ايران در بين ۱۴۴ کشور رتبه ۱۰۰ قرار گرفته است. پس از آن بهترين رتبه ايران با قرار گرفتن در رتبه۱۳۵، مربوط به بخش سلامت ((بهداشت و بقاء) است  و در شاخص توانمند سازی سیاسی نیز رتبه ۱۳۶ قرار دارد.

در بين كشورهاي حوزه سند چشم انداز در سال۲۰۱۷ در بین ۲۵ کشور در رتبه ۱۷ قرار دارد لازم به ذكر است شاخص شكاف جنسيت در سال ۲۰۱۷ برای چهار کشور كشورهاي ازبكستان، افغانستان، تركمنستان وعراق شاخص جنسیت ارايه نشده است. کشور ایسلند در شاخص شکاف جنسیت رتبه نخست و کشور یمن در رتبه آخر قرار دارد.

گفتنی است، شاخص شكاف جنسيت يك شاخص تركيبي حاصل از نتايج مختلف اجتماعي- اقتصادي و فرهنگي است. لذا دولت ها نقش اساسي در از بين بردن آن يا تداوم اين شكاف دارند كه ذاتاً در ارتباط با چارچوب سیاستهای اصلي آنها در حكمراني است.

اين شاخص در پي تعيين اولويت براي كشورها نیست بلكه با ارايه مجموعه اي از داده ها و روش ها در پي رصد شكاف از طريق شاخص هاي اجتماعي – اقتصادي و فرهنگي است تا كشورها امكان اولويت بندي را در چارجوب سياست هاي اجتماعي- اقتصادي و فرهنگي خود تنظيم کنند. علاوه بر اين، دولت ها بايد تلاش خود را با جامعه مدني و كسب و كار براي رشد مردان و زنان همسو کنند. از طرفي نابرابري به عنوان يك آسيب اجتماعي در اغلب جوامع مطرح است و معمولاً زنان از فرصت هاي كمتري نسبت به مردان برخوردار هستند.

لذا براي سنجش اين نابرابري، شاخص شكاف جنسيت كه از جديدترين شاخص هاي سنجش ميزان نابرابري بر اساس جنسيت است براي اولين بار در سال۲۰۰۶ توسط مجمع جهاني اقتصاد معرفي شده است. اين شاخص چارچوبي جهت تشخيص نابرابري هاي جنسيتي فراهم می آورد و وضعيت زندگي زنان را در چهار حوزه ي بهداشت، آموزش، اقتصاد و سياست مورد بررسي قرار داده و كشورها را بر اساس مقادير بين صفر تا يك، يعني از تبعيض كامل تا برابري كامل رتبه بندي مي كند.در اين گزارش با ارائه ي چارچوبي جهت مقايسه شكاف جهاني جنسيت، به شناسايي كشورهايي مي پردازد كه فارغ از سطح منبع موجود، در زمينه تخصيص برابر منبع به زنان و مردان پيشرو هستند.

از اینرو به مناسبت دوازدهمين دوره محاسبه شاخص شكاف جهاني جنسيت توسط مجمع جهاني اقتصاد، اين مركز به استناد آمارهاي گزارش جهاني شكاف جنسيت در سال۲۰۱۷ مبادرت به تهيه گزارشي در خصوص شكاف جنسيتي و بررسي جايگاه ايران در بين كشورهاي مشمول سند چشم انداز۱۴۰۴ منطقه آسيا و اقيانوسيه و همچنين كشورهاي جهان نموده است.

معرفي شاخص شكاف جنسيت

جهت محاسبه شكاف جنسيت، چهار زير شاخصِ بهداشت، آموزش، اقتصاد و سياست مورد بررسي قرار مي گيرد كه هر از اين زيرشاخص ها داراي متغيرهايي متفاوت بوده كه با محاسبه و ارزش گذاري آن ها از صفر نابرابري تا یک برابري، كشورها را بر اساس تبعيض كامل تا برابري كامل رتبه بندي مي نمايند.دارای زیر شاخص های به شرح ذیل است:

• مشاركت وفرصت اقتصادي

در سه مفهوم شكاف مشاركت، شكاف درآمد و شكاف پيشرفت به کار می رود.

• دستيابي به آموزش

نرخ باسوادري زنان به مردان (در مقاطع ابتدايي، متوسطه و عالي) مي تواند معيار سنجش قرار گيرد.

• بهداشت و بقاء
• توانمندسازی سیاسی

هدف از محاسبه شكاف جنسيت، بررسي توزيع نابرابر قدرت، ثروت همچنين برخورداري از مزاياي جامعه ميان زنان و مردان است كه دول ها نقش اساسي در از بين بردن و يا تداوم آن دارند. از طرفي اين موضوع ذاتاً در ارتباط با چارجوب سياست هاي اصلي دولت ها  است به طوري كه اين سياستها مي توانند اين شكاف را از بين برده و يا موجب تداوم آن شوند.

به گزارش واحد آمار و برنامه ریزی اتاق تعاون ایران، مهمترين ويژگي اين شاخص تمركز بر فاصله و تفاوت مردان و زنان در حوزه هاي مختلف، بدون توجه به سطح درآمد و توسعه يافتگي كشورها است. شاخص شكاف جنسيتي، دسترسي به منابع و فرصت ها در هر كشور را براي زنان و مردان اندازه مي گيرد و نه سطح واقعي منابع و فرصت هاي آن كشور. در واقع اين شاخص كشورها را نه بر اساس سطح توسعه بلكه بر اساس ميزان شكاف جنسيتي رتبه بندي ميكند.

طبق گزارش توسعه انساني، زنان در هيچ جامعه اي از فرصتهايي برابر با مردان بهره مند نبوده و هنوز از خيل بيسوادان جهان و كودكان محروم از دسترسي به آموزش، اكثريت را زنان و دختران تشكيل ميدهند. مشاركت نيروي كار زنان كمتر از مردان، و نرخ بيكاري آنان بيش از مردان است و هنوز سهم زنان از تصميم گيريهاي اقتصادي و سياسي ناچيز است.در اين بخش وضعيت زنان ايران در مقايسه با كشورهاي منطقه، و ساير كشورها و مناطق جهان، در چارچوب شاخص شكاف جنسيتي جهت دستيابي به چشم اندازي كلي از وضعيت آنان استفاده شده است.